Instrukcije za komunikaciju sa ChatGPT-jem

Print PDF
Reading Time: 10 minutes

Kako dobiti kvalitetan rezultat iz ChatGPT-a za stilske vežbe

Radeći na stilskim vežbama– ChatGPT, otkrio sam da kvalitet generisanog teksta manje zavisi od same veštačke inteligencije, a više od pripreme teme. Dva koraka su se pokazala neophodnim:

Napraviti listu ključnih reči za svaki stil

  • Ako se stil oslanja na specifičan žargon (npr. ekonomija, statistika, pravo ili regionalni dijalekat), unapred pripremite kratku listu karakterističnih reči i fraza.
  • Ove ključne reči čine osnovu rezultata ChatGPT-a, osiguravajući da ne pređe u generički jezik, već da odražava rečnik koji definiše stil.
  • Primer: Za statistiku sam uključio termine kao što su srednja vrednost, standardna devijacija, heteroskedastičnost, nivo značajnosti, uzročnost, korelacija, dok sam za stendap komediju naveo poentu, provokaciju, tajming. Pored toga za svaki regionalni dijalekt dao sam nekoliko desetina žargonskih reči za koje sam mislio da bi bile relevantne za belešku koju pripadnik naroda treba da ispriča na svom dijalektu i žargonu. Za vojvođansku verziju to su bile reči kao: andrak- đavo; antiprotivan- u svemu večiti ’kontraš’; bracika/gari – prijatelj; jebada – situacija sa nizom problema; luftika – neozbiljan, neodgovoran, neradan, i dr. Za dalmatinsku verziju to su bile reči kao: pegula / pegulan – nesreća, peh, nesretan čovik; beštimje – psovka, sočna prosta reč; grinta – prigovara, zanoveta; retaj – budalaš, čudan čovik; redikul – predmet ruganja, čudak; palamudit’ – filozofirati, pričati gluposti i dr.

Napisati sažet opis stila

  • Pored ključnih reči, napišite kratku belešku (3–5 rečenica) objašnjavajući šta smatrate bitnim za stil. Za etničke stilske vežbe naveo sam uobičajene stereotipe (pozitivne i negativne) za svaki narod.
  • Fokusirajte se na ritam, raspoloženje i narativnu tehniku autora ili pripadnika naroda. Zapitajte se: Kako bi ovaj pisac ili tipični pripadnik naroda pristupio pripovedanju?
  • Primer: Za Kafku sam naglasio birokratski apsurd, opresivni ton i logiku nalik snu. Za bajke sam istakao moralne pouke, ponavljanje i formulične početne rečenice. Za tipičnog pripadnika naroda, npr. Crnogorca, istakao sam epsku, pomalo arhaičnu narativnu tehniku.

Kombinovanjem ključnih reči (da bih precizno odredio rečnik) i opisa stila (da bih usmeravao strukturu i ton), generisane vežbe su bile mnogo bliže ciljnom glasu. Nakon generisanja, pravio sam manje izmene, ponekad proširujući, ponekad sužavajući, uvek proveravajući svoje razumevanje kako bi to napisao pravi pisac ili tipični pripadnik naroda.

Recept za generisanje stilskih vežbi

Korak 1 — Definišite stil

  • Napišite 3–5 rečenica o tome šta čini stil jedinstvenim.
  • Fokusirajte se na ton, ritam i strukturu.
  • Primer: „Kafkin stil meša birokratski jezik sa noćnom morom, opresivnim raspoloženjem. Rečenice su često dugačke, sa osećajem neizbežnosti i apsurda.“

Korak 2 — Pripremite listu ključnih reči

  • Prikupite 10–15 ključnih reči ili fraza tipičnih za stil.
  • Uključite žargon, klišee ili ponavljajuće slike.
  • Primer (statistika): naučna tehnika narativa, srednja vrednost, varijacije, korelacija.
  • Primer (stendap komedija): provokacija, udarna rečenica, tajming, mikrofon, smeh.
  • Primer(etnička vežba): humor, ironija, viđenje svoga naroda.

Korak 3 — Kombinujte stil + ključne reči u instrukciji

  • Koristite oba elementa zajedno u svojoj instrukciji.
  • Primer teme: „Prepričajte priču u stilu Kafke. Koristite duge, birokratske rečenice, opresivni ton i uključite sledeće reči kada je to moguće: dosije, inspektor, hodnik, presuda, sumnja.“

Korak 4 — Generišite i pregledajte

  • Zamolite ChatGPT da proizvede tekst.
  • Pažljivo ga pročitajte: Da li zvuči kao ciljani stil? Da li previše ili nedovoljno koristi ključne reči?

Korak 5 — Izmenite radi autentičnosti

  • Dodajte ili prilagodite rečenice kako bi odgovarale vašem razumevanju glasa pisca ili pripadnika naroda.
  • Zamenite generičke fraze ključnim rečima koje ste pripremili.
  • Ako je potrebno, prepišite odeljak da biste bolje uhvatili ritam ili raspoloženje.

Korak 6 — Ponovite i usavršite

  • Pokušajte sa drugim pokušajem ako se prvi nacrt ne podudara.
  • Svaki pokušaj će biti bliži kako usavršavate ključne reči ili podešavate opis stila.

Šablon: Zahtev za stilsku vežbu

Zahtev za ChatGPT:
„Prepričajte priču u stilu [PISAC / ŽANR].
Ovaj stil karakteriše: [unesite svoj kratak opis ovde — ton, ritam, tipična struktura].
Prilikom pisanja, pokušajte da uhvatite: [navedite ključne karakteristike, npr. duge rečenice, ironiju, birokratski ton, jednostavne ruralne slike].
Molimo vas da uključite sledeće ključne reči ili fraze kada je to prikladno: [unesite svoju listu ključnih reči ovde].
Prepričavanje treba da ostane verno originalnoj sceni, ali napisano kao da ga je [PISAC / ŽANR]stvorio.“

Primer popunjene verzije (Kafka)
„Prepričajte priču u stilu Franca Kafke.
Ovaj stil karakterišu: duge, vijugave birokratske rečenice, opresivni i noćni more, sa likovima zarobljenim u besmislenim situacijama.
Prilikom pisanja, pokušajte da uhvatite: neizbežnost, otuđenje i apsurdnost autoriteta.
Molimo vas da uključite sledeće ključne reči ili fraze kada je to prikladno: dosije, inspektor, hodnik, presuda, sumnja.
Prepričavanje treba da ostane verno originalnoj sceni, ali napisano kao da ga je Kafka stvorio.“

Kako pisati zahtev ChatGPT-ju?

Na engleskom jeziku pisanje zahteva se nazive prompt engineering. Ovde dajemo format “prompt-a” na engleskom i na srpskom jeziku, kao i primere na oba jezika. Pri tome “prompt” i komunikaciju na engleskom jeziku nisam prevodio na srpski nego sam u verziji na srpskom jeziku celu komunikaciju obavio na srpskom jeziku. Na taj način možete proceniti u kojoj meri postoje varijacije u odgovoru ChatGPT-ja s obzirom na korišćeni jezik komunikacije.

Prompt engineering
You will be my prompt engineer. I want to achieve [insert your goal]. Please restate this in your own words and ask any clarifying question. Once confirmed, create the final optimized prompt.

Example
You will be my prompt engineer. I want to write a new exercise in style starting from original notation of Raymond Queneau as if it was written by Franz Kafka. Please restate this in your own words and ask any clarifying question. Once confirmed, create the final optimized prompt.

ChatGPT: Got it — let me restate your request in my own words to ensure I fully understand:

You’d like me to act as your prompt engineer. The task is to create a new exercise in style (à la Raymond Queneau), starting from the original Queneau notation (the “bus story” about the young man with a long neck, hat with a string, quarrel, missing button, and encounter later at the station). But instead of Queneau’s style, you want this retelling to be written in the literary style of Franz Kafka (so: existential atmosphere, bureaucratic dread, alienation, nightmarish yet precise tone, etc.).

Before I finalize the optimized prompt for you, here are a few clarifying questions so I can tailor it better:

  1. Do you want the Kafka version to strictly retell Queneau’s “bus anecdote” (the core story), or should it reinterpret it more freely within Kafka’s themes (e.g., turning the bus into a tribunal hall, or the quarrel into an oppressive bureaucratic confrontation)?
  2. Should the Kafka style lean more toward his short stories (e.g., The Metamorphosis, In the Penal Colony) or toward his novels (e.g., The Trial, The Castle)?
  3. Do you prefer the text to be short and compact like Queneau’s original note, or expanded into a denser Kafkaesque narrative?
  4. Should the final output be in English or Serbian?

Once you confirm these details, I’ll craft a polished, optimized prompt you can reuse.

Would you like me to draft the Kafka exercise strictly as a stylistic transformation of Queneau’s original anecdote, or as a Kafka-inspired reinterpretation that pushes the situation deeper into his world of alienation and dread?

Napomena: Kako sam ranije na temu stilskih vežbi komunicirao sa ChatGPT-jem i na srpskom jeziku on je postavio pitanje u tački 4. Kod vas, ako niste komunicirali na dva i više jezika, tačka 4 može da bude sasvim drugačija.

Najkraći odgovor može biti: default. Time ćete ChatGPT-ju ostaviti da kreira vežbu prema svom izboru.

Ja sam izabrao sledeće: Write it as a stylistic transformation of Queneau’s original anecdote, leaning more toward his novel The Trial and expand it into a denser Kafkaesque narrative. Final output should be in English.

Nakon unosa ovog teksta ChatGPT je odgovorio:

ChatGPT: Perfect — thanks for clarifying. Here’s your final optimized prompt that you can reuse whenever you want to generate this type of stylistic exercise:

Prompt:
Write a new “exercise in style” based on Raymond Queneau’s original anecdote (the bus story about the young man with an elongated neck, a hat tied with string instead of a ribbon, a quarrel with another passenger, the later encounter at the station where someone points out his missing coat button). Retell this anecdote as a stylistic transformation in the manner of Franz Kafka, leaning toward the atmosphere and tone of his novel The Trial. Expand the narrative into a denser, Kafkaesque text: use themes of alienation, oppressive social order, bureaucratic unease, and a sense of ominous inevitability. Maintain the recognizable elements of the original story, but filter them through Kafka’s distinctive voice. The output should be in English, written as a continuous narrative rather than in fragmentary style.

Would you like me to run this optimized prompt right now and produce the Kafkaesque version of Queneau’s anecdote, or do you prefer to keep it just as a reusable prompt template for later?

Možete jednostavno odgovoriti: run it now. Ili iskopirati ceo “prompt” i otpraviti ga u ChatGPT. Rezultat je bio sledeći:

ChatGPT: Here is the Kafkaesque transformation of Queneau’s original anecdote, expanded into the atmosphere of The Trial:

It was on a bus, or at least what was presented to me as a bus, though nothing about it was certain. The vehicle was crowded, its interior pressing against the passengers as though designed to deny them air or space. Amid the shifting bodies stood a young man whose neck was so elongated that it seemed almost an accusation against him, as if his body itself bore witness to some obscure transgression. On his head rested a hat, but instead of the customary ribbon it was held together by a simple piece of string, thin and provisional, as if the authorities had decreed that no proper adornments would be permitted until further notice.

The young man muttered something in protest, not to me, not perhaps to anyone, but into the oppressive air of the bus. His voice was shrill, yet uncertain, as though he already anticipated his complaint would be dismissed. Another passenger—anonymous, faceless, like all the others—turned on him. Their quarrel was not about any concrete matter; no words could be clearly distinguished. Rather, it was as if both had been summoned to play roles in a ritual argument whose outcome was predetermined and whose meaning was concealed from those forced to enact it.

The bus lurched forward, stopped, lurched again. The quarrel faded, absorbed by the silence of the passengers who stared rigidly ahead, unwilling or unable to intervene. The young man found an empty seat, recently vacated, and sank into it with the weary resignation of one who had momentarily escaped judgment. His elongated neck bent awkwardly forward, a posture at once defensive and guilty.

Later—though how much later I cannot say, I encountered him again, this time in the cavernous hall of the station. The place was filled with the ceaseless shuffle of travelers whose destinations were obscure, whose departures were announced but never seen. He stood among them, waiting, or perhaps being made to wait. His hat seemed even more ridiculous now, the string frayed, as though it barely held the object together. A man, older, with the look of an official though I could not be certain, pointed toward the young man’s coat. His finger extended like a judicial sentence, indicating a missing button.

This small absence was treated not as a trivial defect but as evidence. The young man lowered his eyes. There was no defense he could offer, no court before which he could appeal. The missing button was sufficient. The passengers passed by in silence, the officials continued their business, and the young man stood accused by his own clothing, his own body, his own presence.

In that moment it became clear that nothing more would be required to condemn him.

Would you like me to compress this into a shorter note-like version (closer in length to Queneau’s original), or keep it in this more expanded Kafkaesque narrative form for your collection?

Ovde se zaustavljamo. No, ako želimo kraću verziju odgovorićemo: compress this into a shorter note-like version (closer in length to Queneau’s original). Možemo naravno dodati još neki zahtev za koji smatramo da će priču u većoj meri približiti stilu Kafke.

Pisanje zahteva ChatGPT-ju na srpskom

Bićete moj pisac zahteva za ChatGPT. Želim da postignem [unesite svoj cilj]. Molim vas da ovo ponovite svojim rečima i postavite pitanja za bilo koje pojašnjenje. Nakon potvrde, kreirajte konačni optimizovani zahtev za ChatGPT.

Primer

Bićete moj pisac zahteva za ChatGPT. Želim da napišem stilsku vežbu, polazeći od originalne beleške Rejmon Kenoa, kao da ju je napisao Franc Kafka. Molim vas da ovo ponovite svojim rečima i postavite pitanja za bilo koje pojašnjenje. Nakon potvrde, kreirajte konačni optimizovani zahtev za ChatGPT.

ChatGPT: Razumem. Evo kako ja shvatam Vaš zahtev:

Želite da ja budem Vaš pisac zahteva (prompt engineer). Cilj je da se napiše nova stilska vežba polazeći od originalne beleške Rejmona Kenoa (kratke anegdote o mladiću sa dugim vratom, šeširom vezanim kanapom, svađi u autobusu, kasnijem susretu na stanici i nedostajućem dugmetu). Ali umesto Kenoovog tona, želite da se to ispriča kao da ju je napisao Franc Kafka — dakle u njegovom prepoznatljivom stilu: atmosfera otuđenja, birokratska teskoba, osećaj neizbežne osude, slična romanu Proces.

Pre nego što napišem konačni optimizovani zahtev, imam nekoliko pitanja za preciziranje:

  1. Da li želite da Kafka verzija ostane verna osnovnoj anegdoti (autobus, šešir, dugme), ili da se dozvoli slobodnija prerada motiva (npr. autobus kao birokratska sala, dugme kao dokaz u postupku)?
  2. Treba li tekst biti kratak i sažet kao Kenoova beleška, ili proširen u gušću naraciju u duhu Kafkinih romana?
  3. Da li želite da konačni tekst bude na srpskom ili na engleskom jeziku?

Kada ovo potvrdite, kreiraću gotov, optimizovani zahtev (prompt) koji možete koristiti.

Želite li da Kafka verzija bude više strogo stilska transformacija iste anegdote ili više slobodno kafkijanska reinterpretacija sa dodatnim elementima otuđenja i suda?

Moj odgovor: Više slobodno kafkijanska reinterpretacija sa dodatnim elementima otuđenja i suda, verna osnovnoj anegdoti, tekst kratak i sažet kao Kenoova beleška. Konačni tekst da bude na srpskom jeziku.

ChatGPT: Odlično — hvala na preciziranju. Evo konačnog, optimizovanog zahteva (prompt-a) koji možete koristiti:

Zahtev (Prompt):
Napiši novu „stilsku vežbu“ polazeći od originalne beleške Rejmona Kenoa (mladić sa dugim vratom i šeširom vezanim kanapom, kratka svađa u autobusu, kasniji susret na stanici gde mu je ukazano na nedostajuće dugme). Ispričaj istu anegdotu kao slobodnu kafkijansku reinterpretaciju, u stilu romana Proces Franca Kafke. Tekst treba da bude kratak i sažet, kao Kenoova beleška, ali da nosi atmosferu otuđenja, birokratskog nadzora i neizbežne osude. Piši na srpskom jeziku.

Želite li da odmah pokrenem ovaj zahtev i napišem Vam kafkijansku verziju na srpskom?

Moj odgovor: Da.

ChatGPT: Evo kafkijanske verzije, kratke i sažete, u stilu Kenoove beleške, ali obojene atmosferom Procesa:

U autobusu, pretrpanom i tihim strahom obavijenom, stajao je mladić sa predugim vratom. Na glavi mu je bio šešir, vezan kanapom, kao dokaz neke skrivene krivice. Podigao je glas, nejasno, protiv nečega što niko nije razumeo. Odmah mu je prišao drugi putnik i započeo prepirku, kratku, ali dovoljno oštru da se shvati kao opomena. Mladić se zatim srušio u upražnjeno sedište, poguren, kao da ga je već sud pozvao.

Kasnije, na stanici, ugledao sam ga ponovo. Neko mu je ukazao na nedostajuće dugme. Taj mali nedostatak bio je dovoljan: nije trebalo više dokaza. Mladić je spustio pogled, osuđen unapred, bez ikakvog postupka.

Želite li da napravim još kraću, skoro birokratsku verziju (kao zapisnik ili izveštaj), da imate oba tona na raspolaganju?

Moj odgovor: Da.

ChatGPT: Evo kraće, skoro birokratske verzije — kao da je zapisnik ili službeni izveštaj:

U voznom sredstvu primetan mladić sa produženim vratom i šeširom vezanim kanapom. Uputio je protest neodređenog sadržaja. Ubrzo nastala kraća rasprava sa drugim putnikom. Nakon toga zauzeo slobodno sedište.

Kasnije, na železničkoj stanici, isti mladić ponovo primećen. Zabeleženo: nedostaje dugme na kaputu. Napomena: okolnost tretirana kao dovoljan dokaz krivice.

Želite li da sada pripremim i treću varijantu — jednu poetski-sublimisaniju, ali i dalje kratku, da zaokružite niz verzija (narativna – birokratska – poetska)?

Tu sam se zaustavio. U svakom koraku komunikacije sa ChatGPT-jem može se dodati dopunsko objašnjenje, odn. dopunski zahtev kako da se generiše nova verzija vežbe. Npr. direktno navesti koliko reči treba da sadrži stilska vežba. Tako u verziji na srpskom jeziku možemo reći da stilska vežba bude iste dužine kao i verzija na engleskom jeziku, ili reći ne manje od 500 reči. No to ostavljam vama da eksperimentišete pišući nove verzije stilskih vežbi. Nadam se da ste kroz ove primere naučili kako da se napiše i modifikuje “prompt” da biste dobili željeni rezultat.

Literatura

Boonstra, L. (2025) Prompt engineering. https://drive.google.com/file/d/1AbaBYbEa_EbPelsT40-vj64L-2IwUJHy/view?usp=sharing

Kirkovska, A. & Zeeb, N. (2025). How to write effective prompts for GPT-5 – A practical prompting guide to get GPT-5 to work for your use case. https://www.vellum.ai/blog/gpt-5-prompting-guide

Schullhoff, S (2025). Prompt engineering guide. https://learnprompting.org/docs/introduction (Introductory course)

Google prompt engineering: Overview and guide: https://cloud.google.com/discover/what-is-prompt-engineering

Gemini for Google Workspace (2024). Prompting guide 101 – A quick-start handbook for effective prompts. https://services.google.com/fh/files/misc/gemini-for-google-workspace-prompting-guide-101.pdf

Google: Introduction to prompting. https://cloud.google.com/vertex-ai/generative-ai/docs/learn/prompts/introduction-prompt-design

Google: Overview of prompting strategies. https://cloud.google.com/vertex-ai/generative-ai/docs/learn/prompts/prompt-design-strategies

Google: Generative AI prompt samples. https://cloud.google.com/vertex-ai/generative-ai/docs/prompt-gallery